Het Grote Tengnagel Drijfvuil Project

 

De Tengnagel is een landtong in de Kagerplassen, ten noordoosten van Leiden. Het is een langwerpig schiereiland met een omtrek van anderhalve kilometer, waarbij de oevers bestaan uit gestorte blokken basalt. Op 30 juli 2017 ben ik begonnen met het verwijderen van aanspoelend drijfafval. Sindsdien herhaal ik de opruimsessie op onregelmatige tijdstippen om een beeld te krijgen van nieuwe aanwas en in hoeverre de hoeveelheid afval op de oevers afneemt met deze sessies. Op deze pagina vind je de resultaten van de raapsessies, inclusief foto’s. Voorlopige conclusie: het rapen van afval geeft geen afname van de op een bepaald tijdstip aanwezige hoeveelheid rommel. Niettemin is het aannemelijk dat ik afval onderschep dat normaal gesproken richting zee zou getransporteerd zou worden. (meer…)

De geschiedenis van de tamme kastanje

Binnen het brede aanbod van voedselbomen vormt de tamme kastanje voor velen een favoriet. De vruchten van deze boom zijn geliefd vanwege smaak, brede toepasbaarheid en gezonde inhoudsstoffen. Onderstaand verhaal is voornamelijk gebaseerd op een artikel in The Cambridge World History of Food (ISBN 978-0-521-40216-3). Een prachtig boek waar onder meer uitgebreid de geschiedenis van de tamme kastanje in  Europa wordt beschreven.

In de bergachtige gebieden rond de Middellandse Zee waar granen niet of nauwelijks gedijden, vormde de tamme kastanje (Castanea sativa) gedurende duizenden jaren de basis van de voedselvoorziening. De oude Grieken en de Romeinen beschreven al de medicinale eigenschappen van de noten, die bescherming zouden bieden tegen vergiften, de beet van een dolle hond en dysenterie. (meer…)

Otro Mundo, ecologisch paradijs in Spanje

Een verblijf in stijl in een van de ferrocement koepels.

Half juni 2017 hebben mijn vrouw en ik tien dagen gelogeerd in de accommodatie van Otro Mundo, een initiatief van Lotte en Ruben die sinds enkele jaren in een prachtige vallei in het zuidoosten van Spanje wonen. We troffen er een enorme rijkdom aan flora en fauna aan, onaangetaste landschappen en twee bijzondere mensen die een plek hebben gecreëerd voor écht ecologisch toerisme. Tel hierbij op de rust, de overweldigende sterrenhemel, het uitstekende plantaardige eten, de bijzondere accommodatie en de natuur in de wijde omgeving en je hebt een aardige motivatie om je vakantie een keer door te brengen in deze verborgen vallei. (meer…)

De kettingreactie van minimalisme

Je bezittingen tot een minimum terugbrengen is bevrijdend in vele opzichten. Geen wonder dat steeds meer mensen inzien dat de opgelegde expansiedrift een doodlopende weg is. Er is een groeiend besef dat blind consumeren niet het doel kan zijn. Onze woningen zijn inmiddels vaak meer voor het huisvesten van spullen in plaats van personen. Verhuur van opslagboxen is nog nooit zo populair geweest. We zijn zo druk met kopen, consumeren en expanderen dat we aan leven niet meer toekomen. (meer…)

Boetseer je eigen huis

Niet alleen het schaalmodel, maar ook het echte huis wordt geboetseerd!

Een huis zodanig bouwen dat het een verrijking betekent voor de omgeving, voor de biodiversiteit en voor de bewoners. Er is geen enkele technische belemmering die in de natuur geïntegreerde bouw tegenhoudt. Prachtige voorbeelden hiervan worden gegeven in het boek  The Hand-Sculpted House, dat als leidraad dient van onderstaand verhaal. Dit boek gaat over bouwtechnieken volgens het diepe ecologieprincipe, maar biedt ook een krachtige motivatie waarom de mens het echt anders moet gaan doen. Niet alleen in de bouw. Onderaan dit stuk vind je informatie over het bestellen van dit boek. Voordat we naar de opbouwende visie gaan kijken van handgevormde huizen, eerst een introductie in de dagelijkse praktijk.

(meer…)

Makkelijk mispelmoes maken

Mispels

De prachtige herfsttinten van net gevallen mispels

Recentelijk hebben we kilo’s en kilo’s mispels geraapt. Een zeer gezonde vrucht, maar lastig te eten; veel pitten en de textuur van een “rotte” mispel is niet altijd even aantrekkelijk. Ze zeggen dat je mispels pas moet eten als ze rot zijn, maar het is meer overrijp. Vooral na vorst worden ze zacht en bij iedere andere vrucht zou je waarschijnlijk besluiten ze niet te eten! De mispel is dan juist op zijn best en door er moes van te maken wordt het ineens een veel aantrekkelijker vrucht. (meer…)

Landgebruik landbouw

Er is steeds meer aandacht voor de enorme milieugevolgen van de intensieve landbouw en veeteelt. Denk hierbij aan klimaatverandering, habitatverlies en teruggang van dier- en plantensoorten. Intensieve landbouw en veeteelt worden inmiddels al gezien als verreweg de grootste bijdragers aan de opwarming van de aarde. Je voedingspatroon heeft dan ook een grote invloed op klimaat, landgebruik, dierenwelzijn en menselijk welzijn.

Huidig oppervlak voor voedselproductie

Afb. 1 Huidig oppervlak voor voedselproductie in groen

Huidig oppervlak voor voedselproductie

In de illustratie is het gehele areaal aan landbouw en veeteelt bij elkaar geveegd in het groene gebied. Toegegeven, Afrika is in deze projectie te klein weergegeven, maar het is wel duidelijk dat het landgebruik voor voedsel ronduit enorm is: 5,5 miljard hectare [1]. Hiervan is 4,2 miljard hectare inzetbaar om voedsel voor mensen op te verbouwen, dus ook een groot deel van de beschikbare weidegrond kan gebruikt worden voor het telen van gewassen. (meer…)

Voedsel drogen op zonne-energie

Van energiedrank naar zonnecollector

soda_can_dehydrator_front

De voorzijde van de droogkast. De deur is zowel in de tekeningen als in de video weggelaten.

Voedsel drogen met warme lucht
Een overdadige oogst zoete appeltjes, dat was de aanleiding tot  het ontwerp van een ontvochtiger op zonne-energie. Er zijn natuurlijk ook andere manieren van conserveren denkbaar. Inmaken, fermenteren, invriezen, maar drogen heeft ook zo zijn waarde. Wie wel eens schijfjes gedroogde appel heeft gegeten kent de heerlijke geconcentreerde smaken. Hetzelfde geldt voor ander fruit, maar ook voor broccoli, wortelen, bloemkool, maïs, bonen, uien, erwten, paprika, courgette, tomaten, etc, etc. (meer…)

Kweken onder LED-licht? Liever niet.

ledAangezien planten niet in staat zijn om te vluchten voor vijanden of de strijd ermee aan te gaan, hebben ze gedurende hun evolutie een waar arsenaal aan chemische stoffen ontwikkeld ten behoeve van bescherming tegen insecten, ziekten, grazers en ultravioletstraling. Veel van deze chemicaliën fungeren echter ook als fytonutriënten in ons dieet en ondersteunen onze gezondheid op manieren die lang niet altijd in kaart gebracht zijn. Van deze nutriënten zijn er inmiddels zo’n 8000 geïdentificeerd en we kunnen alleen maar raden hoeveel stoffen er nog gevonden worden.  (meer…)

Tamme kastanjes planten!

img_0465Op een landgoed op tien minuten fietsen van ons huis staat een tamme kastanje die ieder jaar uitbundig vrucht draagt. Ook dit jaar hebben we weer dankbaar kilo’s tamme kastanjes geraapt. De vele wandelaars blijken ook dit jaar geen concurrentie te vormen. Gunstig voor ons, maar eigenlijk ook wel zonde dat zo weinig mensen oog hebben voor het supervoedsel dat voor het oprapen ligt. Gezien de grote hoeveelheden eiwitten, vetten, vitaminen en mineralen zou de tamme kastanje een uitstekende vervanger kunnen zijn van allerlei eenjarige gewassen. Stel je voor: overal prachtige kastanjebomen met een grote waarde voor allerlei dieren in plaats van monoculturen die ieder jaar omgeploegd worden. En het hoeft natuurlijk niet te blijven bij kastanjes. Er zijn allerlei vruchtdragende bomen die kunnen dienen als basisvoedsel: hazelnoot, walnoot, etcetera. Maar dan moeten er wel heel veel geplant worden! (meer…)

Niet bestrijden, maar coëxisteren met ziekteverwekkers

bacteriePaul Ewald, pionier in evolutionaire biologie, betoogt dat een ziekteverwekker gevaarlijker wordt indien deze geen belang heeft bij het overleven van de drager. Cholera wordt bijvoorbeeld vooral verspreid via verontreinigd water. In landen met een besmette watervoorziening, blijkt de bacterie aanmerkelijk agressiever en leidt tot meer sterfte. In landen waar cholera óók voorkomt, maar het drinkwater veilig is, blijkt de bacterie te evolueren naar een minder virulente variant! De ziekteverwekker moet dan noodgedwongen omzien naar andere trajecten van besmetting, bijvoorbeeld van persoon tot persoon. Het laten overleven van de drager is dan ineens heel belangrijk geworden. Sterker nog: door de drager mobiel te houden kan deze gemakkelijker anderen besmetten. Immers, een aan bed gekluisterde zieke komt over het algemeen met minder mensen in contact. (meer…)

Klimaatdoelen halen: stop industriële landbouw

grain-5102-food-sovereignty-five-steps-to-cool-the-planet-and-feed-its-people

Click image to download PDF

Goede infographic van Grain, een organisatie die kleine boeren en sociale bewegingen ondersteunt in de overgang naar lokaal, biodivers voedsel.
Dat lokaal voedsel een goed idee is weten de meeste mensen wel, maar je raakt extra gemotiveerd na het lezen over de huidige situatie van industriële landbouw en dito distributie. De problemen worden overzichtelijk uiteen gezet op de eerste pagina, oplossingen staan op pagina twee. Spoiler alert: jij en ik vormen de sleutel tot positieve verandering! De inhoud van de PDF is ook online te lezen

Hazelnoten hamsteren en melk maken

hazelnotenLees eerst “Hazelnoten hamsteren I”

Leuk, die complimentjes toen ik de bezem haalde door enkele straten hier in het dorp. Tenminste iemand die al die rommel van de hazelnootbomen opruimde… Mijn beweegredenen lagen echter iets anders: thuis aangekomen gingen de zakken vol bladeren, takjes, omhulsels en hazelnoten door de zeef en na wat sorteerwerk en flink schoonspoelen had ik ruim twintig kilogram prachtige hazelnoten. Het sorteren zie je in deze video van één minuut. Je kunt het mengel ook bovenaan een hellend vlak leggen, bijvoorbeeld een langwerpige bak. De hazelnoten rollen dan met enige hulp naar beneden en scheiden zich zo gemakkelijk van het ongewenste materiaal. (meer…)

Tamme kastanjes en natuurbeleving

De bolster van tamme kastanje is heel anders dan van de giftige paardenkastanje.

De bolster van de tamme kastanje is heel anders dan van de giftige paardenkastanje.

De tamme kastanje ondersteunt de gezondheid met een scala aan belangrijke mineralen en vitaminen en daarmee vormt deze noot een geweldige aanvulling op het vrij arme dieet uit de supermarkt.

Op een landgoed op een kwartier fietsen van waar we wonen, staan diverse tamme kastanjes en ondanks de grote aantallen bezoekers heeft vrijwel niemand oog voor de rijkdom aan noten. En dat terwijl kastanjes rapen zo goed is voor het geestelijk welzijn. (meer…)

Bingo!

omnivorenbingo

Klik op de afbeelding voor hoge resolutie of klik op de link voor PDF

Ook in de reguliere media is inmiddels veel aandacht voor de grote problemen die vleesconsumptie met zich meebrengt. En dat is handig voor de groeiende groep mensen die vlees en andere dierlijke producten links laten liggen.
Op internet circuleren heel wat ludieke bingokaarten met de meest gehoorde drogredenen, geuit door mensen die nog niet om zijn. Leuk om bij de hand te houden, want daarmee kan je een discussie heel gemakkelijk in een constructieve richting sturen. Als je opponent een van de argumenten noemt die op de kaart staat streep je deze af en ga je meteen door met een constructieve dialoog. Wat natuurlijk ook kan is iemand een bingokaart geven. Weer een stapje in de richting van een dier- en plantaardige wereld.

Download de Onmivorenbingo als PDF en verspreid!

Overigens kunnen de teksten heel gemakkelijk worden aangepast. Dus als je je eigen versie wilt maken met andere termen, bewerk dan dit Excelsheet.

Tot slot: stuur me gerust een mail met tips en aanpassingen!

Appelmoes en het streven naar voedsel in plaats van vulling

img_9638Naarmate je beter kijkt wat de natuur allemaal produceert, zie je ook hoe weinig we er tegenwoordig nog gebruik van maken. En dat is heel jammer, want de voedingswaarde van natuurlijke, onbewerkte, gifvrije natuurproducten is van een hele andere orde dan wat we in de supermarkt aantreffen. Onderschat dit niet! Het wordt voor de reguliere en ecologische landbouw steeds moeilijker om producten te leveren die écht voedzaam zijn zijn en ons écht voeden en niet alleen maar vullen.

In het boek “Eating on the Wild Side” van Jo Robinson (tip!) staat een uitgebreid hoofdstuk over appels. In het boek kun je lezen dat oude beschavingen, waaronder de oude Egyptenaren al wisten hoe gezond appels waren. In Scandinavië werden de doden begraven met manden vol appels als voeding in het hiernamaals.
Het ministerie van landbouw in de Verenigde Staten heeft in 2003 een overzicht samengesteld van zowel wilde als veredelde varianten van de appel, in totaal 321 soorten. (meer…)

Zeis en de kunst van het maaien

zeis2

Prachtig hoe de zeis een ware revival doormaakt. Zo maakt het Zuid-Hollands Landschap ook al gebruik van dit elegante instrument. Het is een passend antwoord op aanmerkelijk minder duurzame opties.

Spijtig genoeg heb ik in het verleden enkele malen gewerkt met een bosmaaier. Je weet wel: een strimmer, maar dan krachtiger. Ik heb een diepe aversie opgebouwd tegen deze contraptie. De redenen zijn op het eerste gezicht voor de hand liggend: onaanvaardbaar lawaaiig, een motor die benzine slurpt en verstikkende uitlaatgassen produceert, een nylon draad die als een razende ronddraait en al het groen aan gort slaat, plastic dat gedurende de slijtage van die draad in het milieu terecht komt, de noodzaak van gehoor- en gezichtsbescherming, bescherming van je schenen tegen rondvliegende nylonrestanten en plantenstengels, de constante vrees dat je de buren gek maakt met jouw herrie en tot slot een gevoel van destructie terwijl je bezig bent. (meer…)

Hazelnoten hamsteren

Hazelnoten liggen te drogenMet een grote bezem het dorp in en hazelnoten bijeen geveegd. Twee volle vuilniszakken mee naar huis, inclusief de kleverige omhulsels waar de nootjes inzaten, dat leek me wel zo sportief. Resultaat: volle emmer hazelnoten! Het mooie is dat ze in een hardhouten jasje zitten, dus je kan het eventuele stadsvuil er effectief afspoelen met een ruime hoeveelheid water. Dan goed drogen en je kan ze tot wel drie jaar lang goed houden! Sowieso het beste om ze een tijdje te laten liggen, want dat krijgen ze meer smaak. Vervolgens alleen de noten kraken die je gaat gebruiken, de schil is de beste plek om de nootjes in te bewaren. Je kan de nootjes in allerlei gerechten verwerken. Wij gaan hazelnootmelk maken, waarover later meer!

Bewaren

Bewaren

Ruim twee kilo atlas voor nop!

global_soil_biodiversity_atlasGisteren naar NJN Symposium met als thema Bodemleven geweest. Een van de sprekers was Dr. Ir. Gerlinde de Deyn die de Global Soil Biodiversity Atlas in papieren vorm bij zich had. Je kan ‘m echter ook gratis downloaden. In hoge resolutie, met rechtenvrije plaatjes. Ook de papieren versie is erg mooi en ongelooflijk goedkoop: € 25,- !

De wereldwijde catastrofale bodemdegradatie zal er toe leiden dat we binnen enkele decennia geen landbouwgrond meer over hebben. Een totaal andere benadering van landbouw en economie op zéér korte termijn is dan ook noodzaak. We kunnen wachten op de beleidsmakers, maar jij kan vandaag nog jouw aandeel in biotoopvernietiging vrijwel volledig of zelfs volledig stoppen. Hint: biologisch kopen en stoppen met consumptie van dierlijke producten is een enorme stap in de goede richting! De atlas levert je een schat aan informatie en motivatie.

Nu is het verlies van voedselzekerheid natuurlijk vooral een zorg voor de mens. In een breder perspectief hebben we het hier over verlies van biotopen en biodiversiteit op een schaal die we nog niet eerder gezien hebben.

Rozenbottelthee maken op de luie wijze

Het is rozenbotteltijd en in rozenbottels zitten allerlei mineralen, waaronder kalium, fosfor, ijzer, boor, chloor, chroom, koper, magnesium, silicium, zwavel en zink. Kortom, stoffen waar we vaak tekort van hebben in ons dieet. Rozenbottels zijn ook zeer vitaminerijk en op plekken op veilige afstand van landbouw en verkeer kauw ik er graag een stel op. Niet perse lekker, maar wel gezond. Wat ook interessant is zijn de bottels die al wat zacht worden. Een beetje hetzelfde stadium als wanneer je mispels eet. Ze worden dan puree-achtig en heerlijk zoet. Nog geen nadelige effecten ondervonden van de consumptie van rozenbottels in dit stadium. En wie weet welke vóórdelige effecten er zijn!

Even snel thee maken

Met thee kun je ook een dosis mineralen binnen krijgen, maar vitaminen en de vele fytonutriënten gaan wel verloren. Ik leg de bottels na het plukken een tijdje te drogen op een donkere, warme, droge plek. Zo krijgen ze niet de kans om te gaan schimmelen. Na een week zijn ze aan het rimpelen, maar nog niet helemaal droog. Ik gooi ze dan in de blender en maal ze tot gruis, resultaat op de foto. Ruikt heerlijk. Het gruis spreid ik dan uit en laat alles nog een tijdje drogen.  Zoals je ziet zitten de pitjes er nog gewoon in. Naar verluidt maakt dit de thee wat bitter. Het alternatief is de bottels vóór het fijnmalen in tweeën snijden en de pitjes verwijderen. Ik merk niet zoveel van dat bittere, maar dat kan ook komen omdat de blender de pitjes heel laat.

Teken de petitie voor uitbreiding statiegeld op plastic flesjes

Gisteren zijn De Plastic Soup Surfer en surfshaper Bram Hoogendijk de Noordzee overgestoken met hun draagvleugel-kitesurfboards. Met hun oversteek van 176 kilometer van Scheveningen naar Lowestoft in Engeland vragen ze aandacht voor de plasticvervuiling van de zee en dringen ze aan op uitbreiding van de statiegeldregeling op PET-flesjes. Uitgebreide informatie vind je op de site van de Plastic Soup Surfer of teken de petitie voor uitbreiding van de statiegeldregeling direct.

Brandnetelzaden winnen

Brandnetels vind je veel op stikstofrijke grond en kunnen behoorlijk voortwoekeren. Het is echter ook een veelzijdige en uitermate gezonde plant. Het blad kan gebruikt worden in salades en smoothies en de zaden kunnen direct van de plant gegeten worden of gedroogd in allerlei gerechten worden toegevoegd. Het bijzondere van brandnetelzaden is dat ze geen sterke smaak hebben, zodat ze niet snel zullen overheersen in de maaltijd. Gemakkelijk en snel zaden winnen wordt gedemonstreerd in onderstaande video.

Vlechten met bramen

Braamstruiken hebben een belangrijke ecologische functie, bijvoorbeeld als toevluchtsoord voor vogels en kleine zoogdieren. Echter, doordat stikstof uit de landbouw neerslaat in natuurgebieden gaan planten zoals de braam en brandnetel vaak woekeren. Beheerders en vrijwilligers moeten vervolgens deze wildgroei weer verwijderen. Maar wat ook kan: je creativiteit erop loslaten en bijvoorbeeld gaan vlechten met bramen!

Redden van hert

De video laat zien hoe we dit dier in nood hebben gered. Wat de video niet laat zien is het onwaarschijnlijke toeval waardoor ik dit hert vond. Zonder zweverig te klinken lijkt het alof ik erheen geleid werd. We hebben het hier over 34 vierkante kilometer natuur en het hert was niet in de buurt van een pad. Nu is het toegestaan om als wandelaar door het gebied te struinen en hoewel niet veel mensen dat doen, deed ik dat wel op deze dag. Het betekent ook dat er plekken zijn waar lange tijd geen mens komt, misschien wel jarenlang niet. Best bijzonder in een land als Nederland.
Hoe dan ook, terwijl ik aan het struinen was springt ineens dit dier in nood op, toen ik er vlak langsliep. En hoe dit afloopt… Zie je in de video.

Reportage Zembla: De topsporters van de melkindustrie

logo-zembla-2015Niet alleen dierenwelzijn staat zwaar onder druk in de intensieve melksector, maar ook op tal van andere punten is het een zeer onwenselijke industrie. Kijk de reportage, deze duurt ongeveer een half uur. Of lees hieronder in enkele minuten de belangrijkste punten.

We hebben in Nederland 1,6 miljoen koeien, goed voor jaarlijks 12 miljard liter melk, bijna driekwart ervan voor export. Het aantal stallen neemt toe, zeker door afschaffen melkquotum op 1 april 2015. (meer…)