Natuur

De geschiedenis van de tamme kastanje

Binnen het brede aanbod van voedselbomen vormt de tamme kastanje voor velen een favoriet. De vruchten van deze boom zijn geliefd vanwege smaak, brede toepasbaarheid en gezonde inhoudsstoffen. Onderstaand verhaal is voornamelijk gebaseerd op een artikel in The Cambridge World History of Food (ISBN 978-0-521-40216-3). Een prachtig boek waar onder meer uitgebreid de geschiedenis van de tamme kastanje in  Europa wordt beschreven.

In de bergachtige gebieden rond de Middellandse Zee waar granen niet of nauwelijks gedijden, vormde de tamme kastanje (Castanea sativa) gedurende duizenden jaren de basis van de voedselvoorziening. De oude Grieken en de Romeinen beschreven al de medicinale eigenschappen van de noten, die bescherming zouden bieden tegen vergiften, de beet van een dolle hond en dysenterie. (meer…)

Otro Mundo, ecologisch paradijs in Spanje

Een verblijf in stijl in een van de ferrocement koepels.

Half juni 2017 hebben mijn vrouw en ik tien dagen gelogeerd in de accommodatie van Otro Mundo, een initiatief van Lotte en Ruben die sinds enkele jaren in een prachtige vallei in het zuidoosten van Spanje wonen. We troffen er een enorme rijkdom aan flora en fauna aan, onaangetaste landschappen en twee bijzondere mensen die een plek hebben gecreëerd voor écht ecologisch toerisme. Tel hierbij op de rust, de overweldigende sterrenhemel, het uitstekende plantaardige eten, de bijzondere accommodatie en de natuur in de wijde omgeving en je hebt een aardige motivatie om je vakantie een keer door te brengen in deze verborgen vallei. (meer…)

De kettingreactie van minimalisme

Je bezittingen tot een minimum terugbrengen is bevrijdend in vele opzichten. Geen wonder dat steeds meer mensen inzien dat de opgelegde expansiedrift een doodlopende weg is. Er is een groeiend besef dat blind consumeren niet het doel kan zijn. Onze woningen zijn inmiddels vaak meer voor het huisvesten van spullen in plaats van personen. Verhuur van opslagboxen is nog nooit zo populair geweest. We zijn zo druk met kopen, consumeren en expanderen dat we aan leven niet meer toekomen. (meer…)

Makkelijk mispelmoes maken

Mispels

De prachtige herfsttinten van net gevallen mispels

Recentelijk hebben we kilo’s en kilo’s mispels geraapt. Een zeer gezonde vrucht, maar lastig te eten; veel pitten en de textuur van een “rotte” mispel is niet altijd even aantrekkelijk. Ze zeggen dat je mispels pas moet eten als ze rot zijn, maar het is meer overrijp. Vooral na vorst worden ze zacht en bij iedere andere vrucht zou je waarschijnlijk besluiten ze niet te eten! De mispel is dan juist op zijn best en door er moes van te maken wordt het ineens een veel aantrekkelijker vrucht. (meer…)

Landgebruik landbouw

Er is steeds meer aandacht voor de enorme milieugevolgen van de intensieve landbouw en veeteelt. Denk hierbij aan klimaatverandering, habitatverlies en teruggang van dier- en plantensoorten. Intensieve landbouw en veeteelt worden inmiddels al gezien als verreweg de grootste bijdragers aan de opwarming van de aarde. Je voedingspatroon heeft dan ook een grote invloed op klimaat, landgebruik, dierenwelzijn en menselijk welzijn.

Huidig oppervlak voor voedselproductie

Afb. 1 Huidig oppervlak voor voedselproductie in groen

Huidig oppervlak voor voedselproductie

In de illustratie is het gehele areaal aan landbouw en veeteelt bij elkaar geveegd in het groene gebied. Toegegeven, Afrika is in deze projectie te klein weergegeven, maar het is wel duidelijk dat het landgebruik voor voedsel ronduit enorm is: 5,5 miljard hectare [1]. Hiervan is 4,2 miljard hectare inzetbaar om voedsel voor mensen op te verbouwen, dus ook een groot deel van de beschikbare weidegrond kan gebruikt worden voor het telen van gewassen. (meer…)

Tamme kastanjes planten!

img_0465Op een landgoed op tien minuten fietsen van ons huis staat een tamme kastanje die ieder jaar uitbundig vrucht draagt. Ook dit jaar hebben we weer dankbaar kilo’s tamme kastanjes geraapt. De vele wandelaars blijken ook dit jaar geen concurrentie te vormen. Gunstig voor ons, maar eigenlijk ook wel zonde dat zo weinig mensen oog hebben voor het supervoedsel dat voor het oprapen ligt. Gezien de grote hoeveelheden eiwitten, vetten, vitaminen en mineralen zou de tamme kastanje een uitstekende vervanger kunnen zijn van allerlei eenjarige gewassen. Stel je voor: overal prachtige kastanjebomen met een grote waarde voor allerlei dieren in plaats van monoculturen die ieder jaar omgeploegd worden. En het hoeft natuurlijk niet te blijven bij kastanjes. Er zijn allerlei vruchtdragende bomen die kunnen dienen als basisvoedsel: hazelnoot, walnoot, etcetera. Maar dan moeten er wel heel veel geplant worden! (meer…)

Tamme kastanjes en natuurbeleving

De bolster van tamme kastanje is heel anders dan van de giftige paardenkastanje.

De bolster van de tamme kastanje is heel anders dan van de giftige paardenkastanje.

De tamme kastanje ondersteunt de gezondheid met een scala aan belangrijke mineralen en vitaminen en daarmee vormt deze noot een geweldige aanvulling op het vrij arme dieet uit de supermarkt.

Op een landgoed op een kwartier fietsen van waar we wonen, staan diverse tamme kastanjes en ondanks de grote aantallen bezoekers heeft vrijwel niemand oog voor de rijkdom aan noten. En dat terwijl kastanjes rapen zo goed is voor het geestelijk welzijn. (meer…)

Zeis en de kunst van het maaien

zeis2

Prachtig hoe de zeis een ware revival doormaakt. Zo maakt het Zuid-Hollands Landschap ook al gebruik van dit elegante instrument. Het is een passend antwoord op aanmerkelijk minder duurzame opties.

Spijtig genoeg heb ik in het verleden enkele malen gewerkt met een bosmaaier. Je weet wel: een strimmer, maar dan krachtiger. Ik heb een diepe aversie opgebouwd tegen deze contraptie. De redenen zijn op het eerste gezicht voor de hand liggend: onaanvaardbaar lawaaiig, een motor die benzine slurpt en verstikkende uitlaatgassen produceert, een nylon draad die als een razende ronddraait en al het groen aan gort slaat, plastic dat gedurende de slijtage van die draad in het milieu terecht komt, de noodzaak van gehoor- en gezichtsbescherming, bescherming van je schenen tegen rondvliegende nylonrestanten en plantenstengels, de constante vrees dat je de buren gek maakt met jouw herrie en tot slot een gevoel van destructie terwijl je bezig bent. (meer…)

Ruim twee kilo atlas voor nop!

global_soil_biodiversity_atlasGisteren naar NJN Symposium met als thema Bodemleven geweest. Een van de sprekers was Dr. Ir. Gerlinde de Deyn die de Global Soil Biodiversity Atlas in papieren vorm bij zich had. Je kan ‘m echter ook gratis downloaden. In hoge resolutie, met rechtenvrije plaatjes. Ook de papieren versie is erg mooi en ongelooflijk goedkoop: € 25,- !

De wereldwijde catastrofale bodemdegradatie zal er toe leiden dat we binnen enkele decennia geen landbouwgrond meer over hebben. Een totaal andere benadering van landbouw en economie op zéér korte termijn is dan ook noodzaak. We kunnen wachten op de beleidsmakers, maar jij kan vandaag nog jouw aandeel in biotoopvernietiging vrijwel volledig of zelfs volledig stoppen. Hint: biologisch kopen en stoppen met consumptie van dierlijke producten is een enorme stap in de goede richting! De atlas levert je een schat aan informatie en motivatie.

Nu is het verlies van voedselzekerheid natuurlijk vooral een zorg voor de mens. In een breder perspectief hebben we het hier over verlies van biotopen en biodiversiteit op een schaal die we nog niet eerder gezien hebben.

Rozenbottelthee maken op de luie wijze

Het is rozenbotteltijd en in rozenbottels zitten allerlei mineralen, waaronder kalium, fosfor, ijzer, boor, chloor, chroom, koper, magnesium, silicium, zwavel en zink. Kortom, stoffen waar we vaak tekort van hebben in ons dieet. Rozenbottels zijn ook zeer vitaminerijk en op plekken op veilige afstand van landbouw en verkeer kauw ik er graag een stel op. Niet perse lekker, maar wel gezond. Wat ook interessant is zijn de bottels die al wat zacht worden. Een beetje hetzelfde stadium als wanneer je mispels eet. Ze worden dan puree-achtig en heerlijk zoet. Nog geen nadelige effecten ondervonden van de consumptie van rozenbottels in dit stadium. En wie weet welke vóórdelige effecten er zijn!

Even snel thee maken

Met thee kun je ook een dosis mineralen binnen krijgen, maar vitaminen en de vele fytonutriënten gaan wel verloren. Ik leg de bottels na het plukken een tijdje te drogen op een donkere, warme, droge plek. Zo krijgen ze niet de kans om te gaan schimmelen. Na een week zijn ze aan het rimpelen, maar nog niet helemaal droog. Ik gooi ze dan in de blender en maal ze tot gruis, resultaat op de foto. Ruikt heerlijk. Het gruis spreid ik dan uit en laat alles nog een tijdje drogen.  Zoals je ziet zitten de pitjes er nog gewoon in. Naar verluidt maakt dit de thee wat bitter. Het alternatief is de bottels vóór het fijnmalen in tweeën snijden en de pitjes verwijderen. Ik merk niet zoveel van dat bittere, maar dat kan ook komen omdat de blender de pitjes heel laat.

Teken de petitie voor uitbreiding statiegeld op plastic flesjes

Gisteren zijn De Plastic Soup Surfer en surfshaper Bram Hoogendijk de Noordzee overgestoken met hun draagvleugel-kitesurfboards. Met hun oversteek van 176 kilometer van Scheveningen naar Lowestoft in Engeland vragen ze aandacht voor de plasticvervuiling van de zee en dringen ze aan op uitbreiding van de statiegeldregeling op PET-flesjes. Uitgebreide informatie vind je op de site van de Plastic Soup Surfer of teken de petitie voor uitbreiding van de statiegeldregeling direct.

Brandnetelzaden winnen

Brandnetels vind je veel op stikstofrijke grond en kunnen behoorlijk voortwoekeren. Het is echter ook een veelzijdige en uitermate gezonde plant. Het blad kan gebruikt worden in salades en smoothies en de zaden kunnen direct van de plant gegeten worden of gedroogd in allerlei gerechten worden toegevoegd. Het bijzondere van brandnetelzaden is dat ze geen sterke smaak hebben, zodat ze niet snel zullen overheersen in de maaltijd. Gemakkelijk en snel zaden winnen wordt gedemonstreerd in onderstaande video.

Redden van hert

De video laat zien hoe we dit dier in nood hebben gered. Wat de video niet laat zien is het onwaarschijnlijke toeval waardoor ik dit hert vond. Zonder zweverig te klinken lijkt het alof ik erheen geleid werd. We hebben het hier over 34 vierkante kilometer natuur en het hert was niet in de buurt van een pad. Nu is het toegestaan om als wandelaar door het gebied te struinen en hoewel niet veel mensen dat doen, deed ik dat wel op deze dag. Het betekent ook dat er plekken zijn waar lange tijd geen mens komt, misschien wel jarenlang niet. Best bijzonder in een land als Nederland.
Hoe dan ook, terwijl ik aan het struinen was springt ineens dit dier in nood op, toen ik er vlak langsliep. En hoe dit afloopt… Zie je in de video.